از آنجا که یک تشکل خیریه، در جهت خیر عمومی فعالیت میکند، یکی از مولفههای اصلی که باید مورد توجه قرار دهد، پاسخگویی عمومی است. این موضوع به این معناست که تشکل باید به ذینفعان مختلف شامل خیرین و حامیان مالی، اعضا، شرکا، افرادی که به آنها خدمت میکنند، جامعهای که در آن فعالیت دارند و همچنین سایر تشکلهای اجتماعی و موسسات خیریه پاسخگو باشد. هر یک از این ذینفعان انتظارات متفاوتی دارند. خیرین و حامیان مالی انتظار دارند که منابع اهدایی برای هدف مورد نظر استفاده شود، به خوبی مدیریت شود و برای رسیدن به اهداف پیشبینی شده به کار رود. افرادی که تشکل به آنها خدمت میکند انتظار دارند نیازهایشان برآورده شود و با احترام با آنها رفتار شود. شرکا انتظار صداقت و عمل به تعهدات دارند و این موارد تنها چند نمونه از مسئولیتهایی است که یک تشکل نسبت به جامعه پیرامونی خود دارد. به صورت کلی میتوان گفت که هر تشکل اجتماعی موظف است با ذینفعان مختلف خود در ارتباط باشد، به آنها گوش دهد و در برابر موارد زیر مسئولیتپذیر باشد: ماموریت: ماموریت یک تشکل خیریه، دلیل وجودی آن است و در واقع وعده عمومیای به جامعه در مورد کاری است که تشکل انجام میدهد و تغییری که میخواهد در جهان ایجاد کند. تشکل با پایبندی به ماموریت خود، وعدهاش به عموم را حفظ میکند. نتایج: انجام پروژهها و فعالیتهای مختلف کافی نیست. یک سازمان غیرانتفاعی باید نتایج ملموسی در بهبود زندگی افرادی که به آنها خدمت میکند، به دست آورد. راهبری مطلوب: تشکل خیریه باید دارای یک هیئت مدیره داوطلب باشد که مجموعه را به صورت اخلاقی و مؤثر مدیریت کند. راهبری، مجموعهای از فعالیتهاست که از طریق آن هیئت مدیره، جهتدهی و نظارت بر سازمان و فعالیتهای آن را انجام میدهد. مسئولیت مالی: تشکل باید اطمینان حاصل کند که کمکهای دریافتی، برای پیشبرد ماموریت استفاده میشود و نه برای منافع شخصی افراد خاص. هیئت مدیره در نقش حکمرانی خود، نظارت بر امور مالی تشکل را بر عهده دارد. اما سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که تشکل خیریه چگونه میتواند پاسخگو باشد؟ اغلب، تشکلها، فقط به حامیان مالی و خیرین خود پاسخگو هستند اما لزوما در قبال جامعه پاسخگو نیستند. در واقع حامیان و خیرین، از تشکل، گزارش فعالیت و همچنین گزارشهای مالی را مطالبه میکنند، دولت و سازمانهای مرتبط نیز الزاماتی در ارائه گزارشهای مالی و عملکردی دارند، اما ارائه گزارش به عموم مخاطبین و ذینفعان نیازمند حرکتی درونزاست. برگزاری جلسات عمومی، انجام نظرسنجیها و نوشتن گزارشهای سالانه، خبرنامهها و سایر اشکال ارتباطی برخی از راهکارهایی است که تشکلها خود را در معرض قضاوت عموم قرار میدهند تا به نحوی بازخوردهایی دریافت کنند و در قبال فعالیتهای خود پاسخگو باشند. از این رو پاسخگویی ارتباط تنگاتنگی با شفافیت دارد. وقتی چیزی شفاف است، میتوانید از میان آن ببینید. تشکلهای اجتماعی باید به همین شکل عمل کنند. ذینفعان باید بتوانند به درون مجموعه نگاه کنند و بفهمند که برنامههای آن چگونه اجرا میشوند، بودجهها چگونه استفاده میشوند و تصمیمها چگونه گرفته میشوند. یک تشکل اجتماعی با ارائه اطلاعات بهموقع و دقیق درباره فعالیتها، امور مالی، سیاستها، رویهها و تصمیمات خود، شفافیت را رعایت میکند. با شفاف بودن، فرصتهایی برای یادگیری و بهبود کار تشکل ایجاد میشود. وقتی دیگران اطلاعاتی درباره فعالیتهای تشکل داشته باشند، میتوانند ایدههایی برای بهبود ارائه دهند. برخی از مهمترین مواردی که لازم است تشکلهای اجتماعی، اطلاعرسانی کنند، عبارتند از:
-
فعالیتها، پروژهها و اقدامات موسسه -
گزارشهای مالی دقیق (در مورد تشکلهای بزرگ، صورتهای مالی حسابرسی شده)
-
اسامی اعضای کلیدی شامل اعضای هیئت مدیره، هیئت امنا، مدیرعامل، مدیر اجرایی یا مدیر مسئول و سایر مدیران و مجریان -
اطلاعات ثبتی و رسمی موسسه (پروانه فعالیت معتبر، اساسنامه و ...)
-
چارچوب جذب داوطلب و فرصتهای همکاری -
کانالهای ارتباطی موسسه (شماره تماس، آدرس، شماره حساب و ...)
-
...