یادداشت
پنجم سپتامبر (۱۴ شهریور)روز جهانی خیریه
- محسن سعادت
پنجم سپتامبر (۱۴ شهریور)، تنها یک یادآور در تقویم جهانی نیست؛ بیانیهای است باشکوه از قدرت مهربانی جمعی بشریت. روزی که جهان گرد هم میآید تا نقش بیبدیل نهادهای خیریه را به عنوان بازوان پرتوان جامعه مدنی در تسکین آلام بشری و ساختن جهانی عادلانهتر، ارج نهد. این روز، فرصتی است برای درنگ بر این حقیقت که مهربانی، زبانی جهانی است و نیکوکاری و انساندوستی، مرزی نمیشناسد.
در این سپهر گسترده، ایران اسلامی ما، گوهری درخشان در تارک تاریخ نیکوکاری جهان است. میراث کهن «وقف» و سنت دیرپای «انفاق»، ریشه در اعماق فرهنگ و اعتقادات این مرز و بوم دارد و تشکلهای خیریه امروز، وارثان راستین این میراث عظیم با ساختار جمعی هستند. این نهادهای مردمی، دیگر تنها حلقهای برای امدادرسانی فوری نیستند؛ آنان به «پیشگامان عرصه توسعه پایدار» و «سرمایهگذارانِ بیادعای سرمایه اجتماعی» بدل گشتهاند که در ابعادی گسترده و پیچیده، نقشی حیاتی ایفا میکنند:
در بُعد اجتماعی:خیریهها با در آغوش کشیدن کودکان کار، حمایت از زنان سرپرست خانوار، آزادی زندانیان جرایم غیرعمد برای بازگشت سرپرست به کانون خانواده، کمک به معیشت و مسکن خانوادههای نیازمند و بیسرپرست، کمک به تشکیل خانواده و ازدواج جوانان، و یاری رساندن به کهنسالان و معلولان، سدی محکم در برابر شکافهای اجتماعی میسازند و با پیشگیری و رفع آسیبهای اجتماعی، سرمایه اجتماعی را تقویت میکنند.
در بُعد آموزشی:از ساخت مدارس، دانشگاهها، مراکز علمی ، حوزه های علمیه و کتابخانه در دورافتادهترین روستاها تا اعطای بورسیه به دانشجویان مستعد، این نهادها معمار فردایی روشنتر هستند و با مبارزه با ناعدالتی آموزشی، استعدادیابی و گسترش فعالیتهای فرهنگی، راه را برای تولد نسل جدیدی از نخبگان میگشایند.
در بُعد بهداشت و درمان:از ساخت بزرگترین بیمارستانهای پیشرفته، مراکز علمی و پژوهشی ، ایجاد ساختارهای درمانی بیماران خاص تا پرداخت هزینههای درمانی بیماران نیازمند و تجهیز بیمارستانها، خیریهها ،حافظان کرامت انسانی در بحرانیترین لحظات زندگی هستند و سلامت جامعه را که زیربنای هر توسعهای است، تضمین میکنند.
در بُعد اقتصادی و اشتغال: با راهاندازی کارگاههای تولیدی، کمک به طرحهای اشتغالزایی، ایجاد زیرساختهای اقتصادی و اعطای تسهیلات بدون بهره، خیریههای پیشرو به توانمندسازی پایهای جامعه میپردازند و با ایجاد اشتغال، چرخه فقر را برای همیشه میشکنند.
این نقشآفرینی چندبعدی، موقعیت تشکلهای خیریه ایرانی را از نهادی صرفاً امدادگر، به «قدرتی نرم»و «بازیگری مستقل و اثرگذار در عرصه عمومی» ارتقا داده است. آنان در حالی که در سکوت و بیهیاهو به خدمت مشغولند، نه در تقابل که در تکمیل رسالت دولتها، سنگ بنای جامعهای مبتنی بر عدالت، تعالی و مشارکت جمعی را استوار میسازند و «تمدنی از جنس مهر»را بنیان مینهند.
تحول در مهربانی:در سالیان اخیر، شماری از تشکلهای خیریه پیشرو، افقی فراتر از کمکرسانی مستقیم را درنوردیدهاند. این نهادهای نوآور، با درکی ژرف و راهبردی، «ساختار خیر» را از بنیاد متحول ساختهاند. آنان با گذر از نقش سنتی، اینک به «تسهیلگران توانمندسازی» بدل گشتهاند؛ خالقان «آموزشهای پایدار»، پرچمداران «توسعه محلی» و مروجان «زیستبوم نوین نیکوکاری». این رویکرد هوشمندانه، دیگر نه بر درمان موقت که بر پیشگیری و ظرفیتسازی بنا شده است. آنان باور دارند که بزرگترین کمک، انتقال دانش است و پایدارترین نیکوکاری، ایجاد بستری است که در آن هر فرد، خود توانایی ساختن فردایی بهتر را بیابد.
این تحول شگرف، نویدبخش آیندهای است که در آن خیریهها، نه به عنوان مرجع امداد، که به عنوان «قطبهای دانش و نوآوری در عرصه فعالیت اجتماعی» شناخته میشوند و مهربانی را به زبانی جهانی برای ساختن تمدنی دانشبنیان ترجمه میکنند.
و در این مسیر درخشان، اقدامات ارزشمندی چون «جشنواره ملی نشان نیکوکاری» با شناسایی و تقدیر از برترین خیریه های این عرصه، نه تنها قدردانی صرف که تلاشی است برای الگوسازی، استانداردسازی و ترویج فرهنگ نیکوکاری حرفهای، تا این چراغ پرافتخار، همواره فروزان بماند.
“پنجم سپتامبر” بر همه مدیران، هیاتامناء و فعالان تشکلهای خیریه و همه ایرانیان مهربان و دلسوزی که با قلبی به وسعت ایران و همتی به بلندای دماوند، در مسیر خدمت گام برمیدارند، مبارک باد.
